Snijmeesters scherpen het mes

Vier snijmeesters
BERENDRECHT-ZANDVLIET-LILLO | Met carnaval is het feest in de Antwerpse polderdorpen. Dan mogen de gansrijders weer strijden om de koningskroon. De snijmeesters zien erop toe dat alles goed verloopt. Vier snijmeesters vertellen over wat ze doen, over het gansrijden en de eer.

Petrus Stuyts (72)

Getrouwd, heeft twee zonen, op rust, was 22 jaar snijmeester bij De Nieuwe Gans in Berendrecht.

Ik heb zelf altijd gereden, en automatisch groei je dan in de rol van snijmeester. Je gaat al eens mee de gans naar de dierenarts brengen, je controleert de netten en voor je het weet, sta je zelf te snijden. Mijn vader is het geweest, daarna had hij een opvolger en die heb ik dan weer opgevolgd. De snijmeester is belangrijk omdat het spel anders te lang zou duren, maar hij heeft natuurlijk ook niet alles in de hand. Zo heb ik één keer geweten dat de politie er al was om de baan vrij te maken voor het verkeer en de kop er nog altijd niet af was. Zo gemakkelijk trek je die trouwens niet over, daar heb je techniek, kracht, geduld én geluk voor nodig!

Mijn zonen rijden allebei en één zoon won zelfs toen ik snijmeester was. Dan wordt er wel eens gezeverd: ‘Je zult wel goed gesneden hebben voor hem’, maar iedereen weet dat valsspelen niet kan. Er staat altijd een vorkmeester bij je én de bestuursleden. En zelfs als ik het kon, zou ik het niet doen. Vals spelen en gansrijden gaan niet samen!”

Jos Janssen (52)

Heeft een zoon en een dochter, is bankbediende en woont in Sint-Antonius-Zoersel. Is bijna dertig jaar snijmeester in Lillo.

“Twee vrienden gingen paardrijlessen volgen om gansrijder te worden, en omdat ik toen geen tijd had om mee te doen, werd ik snijmeester. Op die manier was ik er bij, zonder écht mee te doen. De eerste keer kwam er iemand bij me staan om aanwijzingen te geven, de tweede keer stond ik er al alleen. Je leert het snijmeesterschap door het te doen, het was niet slecht om zo in het diepe te springen. En helemaal alleen ben je nooit, er is altijd je vorkmeester en op de belangrijke momenten zijn er de leden van het bestuur. Na de eerste keer was ik verkocht, ik ben het altijd met heel veel plezier blijven doen. Gansrijden is veel meer dan die ene dag, er zijn zoveel activiteiten het hele jaar door. De eerste keer was ik heel zenuwachtig, maar dat ebt weg. Je weet dat je het uiteindelijk toch niet in de hand hebt. Het mooiste jaar, dat moet geweest zijn toen mijn beste vriend koning werd. Ook al rijd ik niet mee – en af en toe vind ik dat nog altijd jammer – ik heb het mooist denkbare alternatief: ik sta elk jaar op de eerste rij!”

Patrick Boeykens (49)

Chauffeur, vader van twee kinderen, woont in Zandvliet.  Is sinds vorig jaar snijmeester bij De Oude Gans in Berendrecht.

“Sinds vorig jaar ben ik officieel snijmeester. Ik was het al zevenentwintig jaar voor de kinderen en zeventien jaar voor de vrouwen. Die ervaring had ik dus al. En die heb je nodig, want er is geen opleiding om snijmeester te worden. Je loopt mee met de snijmeester en leert zo de kneepjes van het vak. Hoe je het best de mazen van het aanbreisel doorsnijdt, bijvoorbeeld. Want de gans zit in een net, de nek en kop in het aanbreisel. Daar worden af en toe mazen van doorgesneden. Als we dat niet zouden doen, waren de mannen misschien twee weken bezig! Daarom is de job van een snijmeester zo belangrijk, maar het werkt langs twee kanten: als door jouw snijwerk de kop er té snel wordt afgetrokken, heb je je job niet goed gedaan. Dat is me gelukkig nog nooit overkomen in al die jaren. Ik kan niet voorspellen wie de kop zal trekken, zelfs met al mijn ervaring. Het hangt nog altijd af van de capaciteiten van de rijders. Goed kunnen paardrijden is volgens mij hét geheim van de overwinning!”

Gust Quireyns (69)

Getrouwd en vader van een zoon, op rust, was tien jaar snijmeester bij Vermaak na Arbeid in Zandvliet.

“Van mijn zestiende was ik zelf gansrijder - in 75 ben ik nog koning geweest. Toen dat niet meer ging, werd ik vorkmeester. Die zorgt ervoor dat de gans stil en op de juiste hoogte hangt. Toen mijn collega-snijmeester er mee ophield, nam ik het over. Je wordt wel verkozen, natuurlijk, het bestuur moet vertrouwen in je hebben. Ze zegden me toch altijd dat ik ‘ne goeie’ was. En het is in elk geval nooit fout gelopen. Hoewel, één keer is meteen na het snijden het net doorgeritst, toen hebben we een ander moeten gebruiken. Er zijn er altijd twee reserve, dus dat was geen probleem! Als snijmeester speel je nooit vals, we zijn allemaal faire mannen. Ik heb het graag gedaan en ook al kan ik het nu niet meer doen, ik ga nog altijd kijken. Ik heb twee mannen gevonden die me opvolgen, Bart Snoeckx en Wesley Van Reusel. Ik kon dus met een gerust hart afscheid nemen!”

Wat is een snijmeester?

Bij het gansrijden rijden mannen te paard onder een galg en proberen de kop van een gans te trekken. De snijmeester speelt een belangrijke rol. Op vooraf bepaalde momenten snijdt hij de mazen van het net door omdat het anders veel te lang zou duren. Natuurlijk is het heel belangrijk dat dat juist gebeurt, zodat niemand daar voordeel uit haalt. Als de kop er vlak na het doorsnijden van enkele mazen wordt afgetrokken, is dat een grote oneer voor de snijmeester. Je wordt dus ook niet zomaar snijmeester. Het is een functie met aanzien in het gansrijden.

  • Gansrijden ‘Vermaak na Arbeid’, Zandvliet
    zaterdag 18 en zondag 19 februari om 15 uur
    Botermarkt, Zandvliet
  • Gansrijden ‘De Nieuwe Gans’, Berendrecht
    zaterdag 18 en zondag 19 februari om 15 uur
    Solftplaats, Berendrecht
  • Gansrijden ‘De Oude Gans’, Berendrecht 
    zondag 11 maart om 15 uur
    Solftplaats, Berendrecht
  • Gansrijden ‘De Ware Gans’, Lillo
    zondag 18 maart om 15 uur
    Kazerneplein, Lillo
  • Keizerschap 
    Zondag 25/3 vanaf 14 uur
    Kazerneplein Lillo

 

Tekst: Frauke Joossen | Foto's: Noortje Palmers

De Nieuwe Antwerpenaar Info over de werking van de stad Antwerpen?